Uitgelicht

Verschenen: De ontmanteling van de democratie

Hoe de kunst van het samenleven verstoord raakt

De essentie van de democratie schuilt in haar maatschappelijke betekenis: naast een stelsel van rechten om iedereen een stem te geven, is zij een vorm van beschaving die het mogelijk maakt fatsoenlijk met elkaar om te gaan. Verschijnselen van verval worden soms met een klap zichtbaar, zoals met de verkiezing van Donald Trump, maar soms zijn de krachten die de democratie bedreigen als een reukloos gifgas dat van onder de deur komt.

‘Marcel Ten Hooven is erin geslaagd om tegelijkertijd een knappe analyse en een hartstochtelijke verdediging van de moderne democratie te schrijven.’

— Femke Halsema

De ontmanteling van de democratie gaat in op de ideologische armoede van de volkspartijen, het asociale neoliberalisme, de valse beloftes en de zondebokpolitiek van het populisme, het ondemocratische karakter van het referendum, maar ook op de groeiende ongelijkheid, de verminderde solidariteit en de invloed van nepnieuws.


De ontmanteling van de democratie
Hoe de kunst van het samenleven verstoord raakt – en wat eraan te doen
Marcel ten Hooven
Arbeiderspers | 2018

Verkoopprijs: € 19,99

Bestel nu een exemplaar


Liberales Boek 2018 – Shortlist

Op 7 februari 2019 wordt het Liberales Boek 2018 bekend gemaakt. Op de shortlist staan:

  • ‘De eeuw van de vrouw’ – Alexander De Croo
  • ‘Red de democratie’ – Manu Claeys
  • ‘De ontmanteling van de democratie’ – Marcel Ten Hooven
  • ‘Thorbecke Wil Het’ – Remieg Aerts
  • ‘De Olijke Atheïst’ – Floris van den Berg

Meer informatie op www.liberales.be


Debatavond Pakhuis De Zwijger

Democratisch verval sluipt stilletjes in het systeem, zoals door de langdurige werking van asociaal neoliberalisme of de invloed van nepnieuws op het publieke discours. Op dinsdagavond 9 oktober 2018 vond in het kader van De Groene Live een debatavond plaats over het thema van Marcel ten Hooven’s nieuwe boek De ontmanteling van de democratie. Zie onderstaand de videoregistratie.

Volle bak, vruchtbare discussies, acteurs van PS|Theater speelden een sleutelscène uit hun stuk ‘De bubbel’: het was een rijkgevulde avond. 

Wanneer: dinsdag 9 oktober 2018 om 20 uur
Locatie: Pakhuis De Zwijger, Piet Heinkade 179, Amsterdam.

Voor meer informatie zie De Groene Live


Zijn we op weg naar de ondergang?

Is de democratie in gevaar of niet? Moet er meer democratie komen of niet? Bieden jonge kiezers redding? Die vragen stellen diverse politicologen in drie recent verschenen boeken. Recensent Mark Kranenburg van NRC geeft De ontmanteling van de democratie vier ballen (= complimenteus).

Lees meer


‘De ontmanteling van de democratie’ bij NOS Politiek 24


Onze democratie is de beste

In een democratie moet je ‘anders’ kunnen zijn zonder dat anderen jou als een bedreiging zien. Laat ons politiek bestel daarom ongemoeid: het voldoet het beste aan die voorwaarde. En houd nu op over dat referendum, schrijft Marcel ten Hooven in NRC.

Lees meer


Van forum tot arena

De Tweede Kamer zit erbij en kijkt ernaar hoe Wilders haar onderuit haalt. Hoe verder ze nalaat haar gezag te bewaken, des te meer de Kamer bijdraagt aan antiparlementarisme. Marcel ten Hooven beschrijft in De Groene Amsterdammer een Tweede Kamer die haar gezag te grabbel gooit.

Lees meer


Nominatie PrinsjesBoekenprijs 2018

De ontmanteling van de democratie is genomineerd voor de PrinsjesBoekenprijs 2018. Een jury onder voorzitterschap van Jan Schinkelshoek, oud-lid van de Tweede Kamer, heeft een selectie uit de tientallen inzendingen gemaakt.

Lees meer

 

Beroeps(z)eer

‘Wie meet mag het zeggen’

Degene die het werk doet beslist niet meer hoe het moet worden gedaan. Die zeggenschap is verschoven naar de procesmanagers en kostenbeheersers. De omgekeerde wereld, eigenlijk.

Fabricage van gietmallen © Roger Dohmen / HH

In de huidige werkcultuur is het streven naar efficiëntie zodanig doorgeschoten dat voor ‘ervaringen, intenties en zingeving’ – dat wat het leven interessant maakt – geen ruimte is. Of de meetmanie de kwaliteit van het werk bevordert is twijfelachtig. “Beroeps(z)eer” verder lezen

De halve waarheid is geen leugen

Zwendeltaal en pr-middelen in de politiek

In de woorden van Hannah Arendt moet politiek een waarheidstrouwe poging zijn ‘de wereld te verwoorden’. Maar in die politiek neemt het aantal pr-mensen en mannetjesmakers toe die zich bedienen van metaforen, hyperbolen en suggestie om kiezers hun versie van de werkelijkheid te doen laten geloven.

Aftreden minister Halbe Zijlstra
Het aftreden van minister Halbe Zijlstra op 13 februari 2018. © Maarten Hartman / HH

In het essay ‘Liegen in de politiek’ beschreef filosofe Hannah Arendt een veel voorkomende vorm van cynisme in de wereld van de politiek als volgt: ‘Politiek bestaat voor de ene helft uit beeldvorming en voor de andere helft uit de kunst om mensen in het beeld te doen geloven.’ “De halve waarheid is geen leugen” verder lezen

Loos alarm in Troje

De schijngestalten van de identiteitspolitiek

Mensen als Thierry Baudet die de burgers tegen alle rooskleurige statistieken in een identiteitscrisis proberen aan te praten, maken van de ‘plek van ontmoeting’ – het forum van de democratie – een lege plek.

Beeld prins Maurits in Mauritshuis
Naar aanleiding van berichten over de verwijdering van een buste van prins Johan Maurits uit het Mauritshuis liet directeur Emilie Gordenker weten dat een polyester replica heeft plaatsgemaakt voor een terracotta beeld van Maurits, op een andere plek in het museum. © JERRY LAMPEN / ANP

Op 12 december 2017 veranderde voor sommigen het beeld dat zij van Nederland hadden op slag. Twee weken eerder had Thierry Baudet nog alarm geslagen: ‘We bevinden ons in een duizelingwekkend destructieproces. Troje brandt!’ “Loos alarm in Troje” verder lezen

Levenslessen van Johan Witteveen

Een soefi sust de duivel in slaap

Ondanks zijn hoge leeftijd was Johan Witteveen vastbesloten om begin februari naar India te reizen, voor een conferentie over universeel soefisme. Hij voelde een grote drang om te gaan, zeker nu met ‘America First’ en de Brexit een politiek van eigenbelang de wereld onder hoogspanning zet. Hij verlangde ernaar daarover in New Delhi “Levenslessen van Johan Witteveen” verder lezen

Europa kan het hebben

Vluchtelingenstroom – Het gewilde continent

Afrika en het Midden-Oosten worden voller, Europa wordt leger. Emigratie van zuid naar noord zal daarom verder toenemen. Valt Europa ten prooi aan wanorde? Of is er een positief verhaal? ‘Ik hoop op een Europa dat weer groot denkt in plaats van benauwd.’

Pro vluchtelingen demonstratie Madrid
Madrid, 12 september 2015, duizenden demonstreren voor hulp aan de vluchtelingen. © Elena Shesternina / RIA Novosti / HH
 In de vluchtelingencrisis dringt de wereld van de wanorde zich op aan de wereld van de orde, in de woorden van de Amerikaanse journalist Thomas Friedman. Europa heeft een rechtsstatelijke en democratische orde gecreëerd waarin de idee van de waardigheid van mensen vorm kreeg in hun gelijkberechtiging en vrijheid. Abstract? Niet voor de vluchtelingen uit de wereld van de wanorde. Ze rijden, varen, zwemmen, lopen naar Europa om te ontkomen aan de anarchie en willekeur in de desintegrerende staten in Noord-Afrika en het Midden-Oosten, waar geen recht heerst.

“Europa kan het hebben” verder lezen

Alex Brenninkmeijer over de verdeling van macht

‘Het weefsel erodeert’

Volgens ex-ombudsman Alex Brenninkmeijer verwart de overheid burgerrechten steeds vaker met een aanval op haar macht, en trekt zij daarom juist meer macht naar zich toe. ‘Dat is een aanmerkelijke verzwakking van de rechtsstaat.’

Werkbezoek aan vluchtkerk
De Nationale Ombudsman bezoekt de Vluchtkerk in Amsterdam om samen met medici en de bewoners te kijken naar een verbetering in de toegankelijkheid van de Nederlandse zorg voor ongedocumenteerden. (08-02-2013 ). Foto: Rink Hof / Hollandse Hoogte

Als de macht trapt, dan is het naar beneden, waar meestal de burger staat. Toen Alex Brenninkmeijer in Amsterdam eens van de sokken werd gereden door een onbesuisde chauffeur van Parkeerbeheer ging hij bij de politie zijn beklag doen. Zijn fiets was kapot, zijn hand gewond “Alex Brenninkmeijer over de verdeling van macht” verder lezen

Zelfbedrog met de DS

Ruim baan voor de auto

De auto staat symbool voor vrijheid. Een fijne illusie voor de automobilist, een gotspe voor de rest. De auto koloniseert de leefomgeving en bedreigt de veiligheid. Toch kruipt het bloed, over Franse weggetjes.

Citroën DS ontwerper
Flaminio Bertoni, ontwerper van Citroën IS/DS, met een van de eerste maquettes.
Begin jaren vijftig (Archief Citroën)

We hebben onze Citroën D Spécial uit 1974 onlangs ingeruild voor een ID 19 van nog tien jaar ouder. Beide auto’s zijn van het model dat beter bekend staat als ‘snoek’. Vraag niet naar de ratio achter dit besluit, want die is er niet. Vanuit utilitair oogpunt is het onverstandig “Zelfbedrog met de DS” verder lezen

Bisschop Gerard de Korte over zonde en verzoening

‘Niemand doet alleen het goede’

Voor veel buitenstaanders bewijst de biecht dat de katholieke kerk nogal luchtig omgaat met waarheid en leugen. ‘Een banalisering van het christelijk bestaan’, vindt bisschop Gerard de Korte.

Portret bisschop De Korte
Gerard Johannes Nicolaas de Korte (1955) is sinds mei 2016 bisschop van het bisdom Den Bosch. Zijn wapenspreuk luidt: Confidens in Christo (In vertrouwen op Christus). In 2015 werd hij verkozen tot ‘Theoloog des vaderlands’. Foto Reyer Boxem

Een christen is volgens Hendrik Marsman een ‘laf deemoedsdier’, zijn kerk een ‘grote witwasfabriek’. “Bisschop Gerard de Korte over zonde en verzoening” verder lezen

Vaarwel, ironie!

Het keurslijf van de oneliner

Bijtend sarcasme, op de persoon gespeeld en bewust krenkend, verdringt in de politiek de milde ironie. Door de groeiende invloed van de tv-democratie en de spindoctor maken Kamerleden vooral nog voorgeprogrammeerde grappen.

De katholieke politicus Joseph Luns, veteraan op Buitenlandse Zaken en in de jaren zestig en zeventig een held van rechts Nederland, stond op een warme zomerdag bij een sluisje aan de Kagerplassen “Vaarwel, ironie!” verder lezen